أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
227
قانون ( فارسى )
علاج راهبندانها در كبد اگر سبب راهبندان در كبد خلط است در علاج آن نياز به داروهاى زير مىافتد : 1 - داروهاى زداينده . 2 - داروهاى مليّن كه به اعتدال نرمىبخش هم باشند . برحسب نياز ، چنان كه خودت مصلحت مىدانى . 3 - اگر بندآمده در طرف گودى كبد است ، داروى مسهل به كار گير . 4 - اگر راهبندان كبد در طرف كوژى آن واقع است ، داروى ادرارآور استعمال كن ! و بهتر آن است كه قبل از تجويز داروى مسهل داروهايى را در علاج بيمار به كار برى كه بازكننده ، تكهتكهكنندهء خلط و زداينده باشند . اگر راهبندان طول كشيد اين دستور علاجى را به كار گير . الف - شاهرگ دست را بزن ! ب - داروى مسهل به بيمار بده ! زمانى كه مىخواهى داروى مسهل به بيمار بدهى بعد از آنكه دارو را تناول كرد چيزى از قبيل آب ريشهها و همانند آن - كه در قانون و در بحث از كليات آمده است - به بيمار بخوران ! همچنين داروهاى زداينده را كه گفتيم با ريشهء كاسنى ، آب كاسنى ، يا با شير شتر عربى كه از رازيانه ، كاسنى درمنه ، بابونه ، بابونهء گاوچشمى ، گورگياه ، كشوت و شاهتره تغذيه كرده باشد ، بخورد . يا داروى زداينده را با شراب يا با آبپز بزرها يا با آبپز خاراگوش بخورد . اگر در بول بيمار تهنشين آشكار نيست و نشانهء پخته شدن ماده پديدار نيست ، نبايد داروى مسهل قوى تجويز كنى . اگر سبب راهبندان در كبد ورم يا باد است ، علاجش را در آتيه ذكر خواهيم كرد . اگر سبب راهبندان كبد ، ورم يا باد است ، بيمار از نوشيدن شير شتر عرب بهره بيند . بايد بعد از نوشيدن شير شتر داروهاى اسهالدهنده از سبزيجات و خيار چنبر دارويى و امثال آنها بخورد . داروى ادرارآور سبك بخورد كه هيجانبرانگيز و حرارتزا نباشد . البته اين را نيز در جاى خود خواهيم آورد . اگر سبب بندآمدهها در كبد كوچكى كبد در خلقت است ، و اگر حالت رگهاى مبتلا به راهبندان به تباهى گراييده است ، علاج جگر كوچكان را به كار انداز ! اگر از ترنجيدكى و خشكى راهبندان ايجاد شده ، شيرهاى ليونتبخش بازكنندهء گرفتگىها و امثال آن را به كار گير ! كه اينها را در بحث ترى بخشيدن به كبد آوردهايم . داروهاى بازكنندهء سازگار با كبد انواع دارند : سردمزاج ، نزديك به مزاج معتدل و گرممزاج . اگر راهبندان كبد ديرينه و ديرپا است از داروهاى بازكنندهء گرممزاج استفاده كن ! داروهاى بازكنندهء سردمزاج سازگار با كبد عبارتند از : كاسنى كاشتنى ، كاسنى بيابانى ( قاصدك ) آب گياه بارهنگ ، برگ بارهنگ و ريشهء بارهنگ . داروهايى كه با سردى بخشيدن ادراردهنده هم هستند ؛ گياه كشوث - در بازكنندگى بسيار